Yazar: akinkemal

Soru 1).Kendinizi kısaca tanıtır mısınız?

Cevap 1)Adım Selcan ERTEK. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Bölümünden mezun oldum. Yaklaşık 15 yıldır otizm tanılı çocuklarımızla ve çocuklarımızın aileleri ile çalışmaktayım mesleğime 3 yıldır Hamiyet Feridun Sözen Özel Eğitim Uygulama Okulu Müdür yardımcılığı görevini sürdürerek devam etmekteyim.

Soru 2) Otizmin en dikkat çekici belirtileri nelerdir?

Cevap 2)Sosyal etkileşim ve iletişim becerilerinde yaşanan problemleri stereotip dediğimiz tekrarlayan ve takıntılı davranışlar tanılama sürecine rehberlik eden en belirgin belirtilerdir.

Soru 3) Otizm tanısı en erken kaç yaşında konulabilir?

Cevap 3) Otizm spektrum Bozukluğu 0-3 yaş aralığında tanılama sürecine girer

Soru 4) Kaç tür otizm vardır?

Cevap 4)

Asperger- 4-11 yaşta tanılama- otizmden farklı olarak dil konuşma gelişimi normal gelişim gösteren akranlarındaki gibi

A Tipik- erken tanılama ve müdahale ile düzeltilebilir niteliktedir. Sosyal etkileşim ve iletişim becerileri uygun destekle geliştirilebilir.

Çocukluk Dezintagrif Bozukluk- 2 yıl normal gelişimin ardından tanılama söz konusu olmaktadır.

Frajil X Sendromu- kalıtsal zihinsel gerilik + otizm belirtileri.

Rett sendromu- daha çok kız çocuklarda görülmektedir. Yaşam süreleri kısadır. 8 aya/4 yaşa kadar normal gelişim-stereotip davranış özellikleri

Soru 5) Çocuğunda otizm semptomları fark eden aileler nereye başvurmalı?

Cevap 5) Çocuk Ruh Sağlığı uzmanına, Çocuk Nöroloğuna başvurulmalıdır.

Soru 6) Doktorlar tarafından konulan tanı sonrası ailelere nasıl bir yol izlemelerini tavsiye edersiniz?

Cevap 6) Erken yaşta eğitime başlamak esastır. Tanılama ardından geç kalınmadan özel eğitim uzmanları rehberliğinde eğitim süreci başlatılmalıdır.

Soru 7) Otizmli çocuğu olan aileler resmi kurumlardan nasıl faydalanabilirler? Resmi kurumlarda verilen eğitimin içeriği ve niteliği hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap 7) Tanılama ardından Eğitsel değerlendirme RAM lar tarafından yapılmakta ve çocuklarımız uygun eğitim alabilecekleri kurumlara yönlendirilmektedir. Yerleştirme kararı ardından her çocuğumuz bireysel olarak tekrar değerlendirilmekte ve kendi ihtiyaçları doğrultusunda hazırlana bireysel eğitim planı kapsamında bireysel olarak ya da grup içerisinde desteklenmektedir. Çocuklarımızın eğitim planı davranışsal becerileri , dil- konulma becerilerini, duygusal becerileri, koordinasyon-hareket-denge becerilerini, öz bakım – günlük yaşam becerilerini, oyun becerilerini, sosyal becerileri ihtiyaçları doğrultusunda içerebilmektedir.

Soru 8) Otizmli çocuğu olan aileler evde çocuklarına nasıl bir eğitim verebilirler?

Cevap 8) Özel eğitim uzmanları rehberliğinde uygulanan çalışmaların sürekli ve sık tekrarı öğrenme sürecini kolaylaştırmakta ve genelleme fırsatını arttırmaktadır. Çocuklarımıza dokunan her bireyin sistematik yaklaşımlarla tutarlı davranışlar göstermesi mühimdir; bu yüzden eğitimci iletimlerine birebir uyum sağlaması gereklidir. Eğitimcinin de uygulamalı davranış analizi sistematiğini çalışmalarını çocuklarımızın aileleri ile kapsamlı şekilde paylaşması çocuğa dokunmadan ailede davranış değişikliği yaratabiliyor olması yine bir gerekliliktir.

Soru 9) Ailelere evde eğitim için tavsiye edebileceğiniz kaynaklar nelerdir?

Cevap 9) Ailelere evde eğitim için tavsiye edebileceğiniz kaynaklar nelerdir?

Soru 10) Aileler otizm ile ilgili en doğru bilgilere nerelerden ulaşabilirler

Cevap 10) Otizm tanılı çocuklarımız için eğitim süreklilik arz eder.  Bu sebeple doğru tepkilerin davranışların geliştirilebilmesi için özel eğitim uzmanı rehberliği ailelerin doğru bilgiye ulaşmalarını sağlayacaktır. Bunun dışında bünyesinde öze eğitim bölümü bulunduran Üniversitelerin araştırma birimlerinde sistematik şekilde yürütülen eğitim programları mevcuttur. Bu birimlerden eğitsel ve danışmanlık anlamında destek sağlayabilirler.

Soru 1) Kendinizi kısaca tanıtır mısınız?

Cevap 1) İsmim Sinan BAŞER rehberlik araştırma merkezinde özel eğitim öğretmeni olarak çalışıyorum. Yaklaşık 12 yıldır özel eğitimde görev yapmaktayım.

Soru 2) Otizmin en dikkat çekici belirtileri nelerdir?

Cevap 2) Otizmin en dikkat çekici belirtisi iletişim kurmada güçlük diyebiliriz. Göz teması kuramaması, cümle ile iletişime geçememesi, istenilen becerileri yerine getirememe olarak en belirgin özelliklerini sıralayabiliriz.

Soru 3) Otizm tanısı en erken kaç yaşında konulabilir?

Cevap 3) En erken bir bucuk iki yaş olarak söylenir. Fakat daha erken yaşlarda da şüphelenmeler olabilir. Bunlar gözle temas kurmaması, başla gözle takibin olmaması, seslenilen tarafa bakmama, anneye gülmeme, gıdıklama gibi oyunlara karşılık vermeme gibi durumlar aileleri kuşkulandırıyor ve daha erken yaşlarda bu teşhisin konmasına yardımcı oluyor.

Soru 4) Kaç tür otizm vardır?

Cevap 4) Üç farlı kategorisi vardır eğitsel tanılamada, bunlar hafif düzey spektrum bozukluğu, orta düzey spektrum bozukluğu ve ağır düzey spektrum bozukluğudur. Tıbbi tanı olarak çok çeşitlidir.

Soru 5) Çocuğunda otizm semptomları fark eden aileler nereye başvurmalı?

Cevap 5) Tabii ki öncelikli olarak bir sağlık kuruluşuna, tam teşekkülü tabir edilen sağlık raporu verebilen, son yönetmelikle ifade edilen çocuklar için özel gereksinimli rapor denilen raporu verebilen bir sağlık kuruluşuna başvurmaları gerekir. Ardından Rehberlik Araştırma Merkezlerine. Bu kurumun yönlendirmeleri ile de özel eğitim veren kurumlara ve eğitim için okullara yönlendirilirler.

Soru 6) Doktorlar tarafından konulan tanı sonrası ailelere nasıl bir yol izlemelerini tavsiye edersiniz?

Cevap 6) Tanı konulduktan sonra çocuk eğitime ve dışarıdan desteklenmeye ihtiyaç duyuyor. Ve bu eğitimlerin mümkün olduğu kadar erken yaşta başlanması gerekiyor bundan dolayı bir an önce Rehberlik Araştırma merkezlerine doğru yönlendirmeler için başvurmaları gerekmektedir. Ardından eğitim kurumlarına başvurmaları gerekiyor.

Soru 7) Otizmli çocuğu olan aileler resmi kurumlardan nasıl faydalanabilirler? Resmi kurumlarda verilen eğitimin içeriği ve niteliği hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap 7) Hafif düzey otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar tam zamanlı  kaynaştırma eğitimi adı altında yaşıtları ile birlikte normal sınıflarda eğitim kurumların da eğitimlerine devam etmektedirler. Birebir eğitim almalar gerekiyorsa da hafif düzey otizm spektrumu bozukluğu olan çocuklar için olan özel sınıflara da yerleştirilebiliyorlar. Orta ve ağır düzeyler için hem alt sınıflar mevcuttur hem de bu öğrencilerimiz birinci ve ikinci kademe olarak özel eğitim uygulama okullarında eğitimlerine devam edebilmektedirler. Öncelikle öğrencilerin temel iletişim becerileri ve sosyal uyum ,sosyal gelişim becerilerinin arttırılması hedefleniyor. Sadece akademik anlamda değil sosyal uyum konusunda öğrencilere eğitim verilmektedir eğitim kurumlarında. Öz bakım becerileri , günlük yaşam becerileri gibi konularda desteklenmektedir çocuklar.

Soru 8) Otizmli çocuğu olan aileler evde çocuklarına nasıl bir eğitim verebilirler?

Cevap 8)Çocuğun gelişimsel, eğitsel ihtiyaçlarına göre eğitimleri şekillendirilmelidir. Örnek verirsek otizmli çocukların göz teması yoktur diye düşünsen de bazı çocuklarda göz teması bulunmaktadır. Çok güzel cümleler kullanan çocuklarda vardır. Eğer bu çocuklarda öz bakım  becerileri, el göz koordinasyonu yoksa bu konuda çocukların destekleneceği bir çalışma planlanmalıdır. Bu tür çocuklar hangi konuda yetersiz olduklarını ifade edemedikleri için ailelerin çocuklarının desteklenmesi gereken eksikliklerini tespit ederek bu eksikliklerine yönelik önlemler almalıdırlar.bu noktada hem okulda ki öğretmenleri, hem özel eğitim öğretmenleri hem de Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinden yardım alabilirler. Eğitimlerde çocuğun beklentilerine dikkat edilmelidir örneğin bir çocuk yönergeyi alırken yüksek sese ihtiyaç duyarken diğer bir çocuk yüksek sesten korkup tepki verebilir. Bu noktalara dikkat edilmelidir. Eğitim yöntemleri esnek olmadır. En önemli hedef çocuğu bir adım üste çıkarmaktır. Bu çalışmalar aile,öğrenci ,öğretmen eşgüdümü ile birlikte yürütülmelidir.

Soru 9) Ailelere evde eğitim için tavsiye edebileceğiniz kaynaklar nelerdir?

Cevap 9) Çocuğun günlük rutinlerinin farkına varılması gerekiyor. Sabah kalktığından gece yatana kadar ki tüm rutinlerinin bilinmesi gerekiyor. Ve bu rutinlerin hangi aşamasında eksiklikler varsa bu eksikliklerin aşama aşama tespit edilerek desteklenmesi gerekmektedir. Öncelikle çocuk günlük yaşama adapte edilmelidir. Bunun için bir zaman çizelgesi oluşturulmalıdır. Bu zaman çizelgesin önemlidir. Etkinlik çizelgeleri dediğimiz çizelgeler kullanılabilir. Alan uzmanları tarafından bu çizelgelerin kullanılması öğrenilebilir. Aynı zamanda çocuğun hatırlamasını sağlayacak görsel materyaller hazırlanarak çoğun görebileceği yerlere asılarak çocuğun dikkatinin çekilmesi ve çocuğun hatırlaması sağlanabilir. Birebir öğretimler, ayrıntılı öğretimler daha bir sürü çeşit eğitim yöntemleri vardır. Bununla ilgili alan uzmanları ile muhakkak iletişim halinde olunmalı. “Tohumotizm “ portalında birçok materyal ve bilgi edinilebilir.

Soru 10) Aileler otizm ile ilgili en doğru bilgilere nerelerden ulaşabilirler?

Cevap 10) Öncelikle özel eğitim uzmanlarında, alan uzmanlarında doğru bilgi alınabilir. Öncelikli olarak Rehberlik ve Araştırma Merkezlerine başvurarak burada ki alan öğretmenlerinden en doğru bilgiyi alabilirler.

Soru 1) Kendizi kısaca tanıtır mısınız ?

Cevap 1) 2007 yılında özel eğitim öğretmenliği zihinsel engelliler öğretmenliği bölümünden mezun oldum. Özel eğitim alanındaki tüm branşlar ile çalışıyoruz. 2015 yılına kadar çeşitli okullarda zihinsel engelli ve otizmli çocuklara eğitim verdim. 2015 yılından itibaren de burada Rehberlik ve araştırma Merkezinde görev yapmaktayım.

Soru 2) Otizmin en dikkat çekici özellikleri nelerdir ?

Cevap 2) Gözle iletişim kurmakta zorluk veya farklılık diyebiliriz. Ellerini sallamak, etraflarında dönmek gibi stereotipik davranışlar dediğimiz davranışları sergilerler. Tabi ki bu davranışlar otizmli çocuktan otizmli çocuğa farklılık gösterir ve her otizm spektrum  bozukluğu olan çocukta görülmek zorunda da değildir.

Soru 3) Otizm tanısı en erken kaç yaşında konulabilir?

Cevap 3) Yaklaşık 2 yaş civarında bu tanı konulabilir fakat son yıllarda özellikle 6 aydan sonra otizmli olma potansiyeli olan çocukların tespiti yapılabiliyor. Bu amaçla birtakım gözlemler ve testler yapılabiliyor.

Soru 4) Kaç tür otizm vardır?

Cevap 4) Kaç türden öte yaygın gelişimsel bozukluk dediğimiz bir durum vardır. Bu yaygın gelişimsel bozukluğu bir şemsiye olarak düşünürsek  bu şemsiyenin altında çeşitli engel yada farklılık olarak tanımlanan durumlardan biri de otizmdir.  Bunun altında da asperger sendromu, atipik otizm ve otizm olarak farklılıklar mevcuttur. Otizmli çocukları türlere ayırmaktansa her çocuğu kendine özel olarak ele almalıyız. Kimi çocuk akademik olarak çok başarılı olabilir fakat tanısı gereği sosyal yönden zorluklar yaşayabilir. Kimi çocuk ise tek bir kelime dahi konuşamayabilir. Kimi çocuk konuşabilir fakat özbakım becerilerini yerine getiremeyebilir. Otizm bu anlamda çok geniş bir yelpazedir.  Her alanda insan otizmli olabilir. Doktor da olabilir ama aynı zamanda elini dahi yıkayamayabilir.

Soru 5) Çocuğunda otizm semptomları fark eden aileler nereye başvurmalı?

Cevap 5)Bir aile çocuğunun gelişiminde farklılık gözlemlerse en öncelikli başvuracağı yer çocuk psikiyatrisidir.  Bunu otizm ile de sınırlandırmamak lazım çocuğunda gelişimsel olarak gerilik gören aileler çocuk psikiyatrisinden en doğru bilgiyi alabilirler.

Soru 6) Doktorlar tarafından konulan tanı sonrası ailelere nasıl bir yol izlemelerini tavsiye edersiniz?

Cevap 6) Eğer otizm tanısı konduysa doktorlar zaten gerekli bilgilendirmeyi yapıyorlar. Daha sonra aileler gerekli yönlendirmeler ve detaylı bilgilendirmeleri almak için rehberlik Araştırma merkezlerine başvurmalıdırlar. Çünkü bundan sonra nasıl eğitim alacakları ile ilgili yönlendirmeleri biz yapıyoruz.

Soru 7) Otizmli çocuğu olan aileler resmi kurumlardan nasıl faydalanabilirler? Resmi kurumlarda verilen eğitimin içeriği ve niteliği hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap 7 Biz milli eğitim bakanlığına bağlı resmi bir kurumuz bu nedenle çocuk psikiyatrisinde konulan tanı sonrası nerde ve nasıl eğitim alacağı ile ilgili yönlendirmeleri biz yapıyoruz. Biz bir rapor düzenliyoruz ve çocuğunuz bir rehabilitasyon merkezinde eğitim alabilir diye. Aile de uygun gördüğü bir rehabilitasyon ve özel eğitim merkezine çocuğunu götürebiliyor.  Aynı zamanda devlet okulunda kendine uygun eğitime kaynaştırma yada özel sınıf olarak devam edebiliyor.  Aynı zamanda bu öğrencilere yönelik devletin normal okulları yani her öğrencinin gittiği gibi kendilerine uygun , bulundukları yaş ve kademeye uygun özel eğitim uygulama okulları mevcut bu şekilde eğitimlerine devam ediyorlar. Biz genel performansını ortaya koyuyoruz ve bu performans doğrultusunda destekleyici eğitim alıyorlar. Bu becerilerin içinde hem toplumsal, hem sosyal hem de akademik konular yer alabiliyor. 

Soru 8) Otizmli çocuğu olan aileler evde çocuklarına nasıl bir eğitim verebilirler?

Cevap 8) Özel eğitim okullarında, özel sınıflarda verilen eğitimin yanında bu öğrencilerin normal yaşıtlarıyla birlikte normal anaokulu,ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde tam zamanlı kaynaştırma eğitimi şeklinde eğitimlerine devam edebilmektedirler. Ayriyeten kimi ihtiyaç duydukları derslerde destek eğitim odalarında kendi okullarında birebir destek eğitimi alabilmektedirler.

Soru 9) Ailelere evde eğitim için tavsiye edebileceğiniz kaynaklar nelerdir?

Cevap 9) Her aile otizmli çocukları hakkında kesinlikle bilgi sahibi olmalıdır. Benim çocuğumun özellikleri nelerdir. Çocuğuma neyi nasıl öğretebilirim. Bu konuda yeterli bilgiye sahip olmaları gerekir. Kitaplardan Bünyamin BİRKAN’ın Türkçeye çevirdiği  iki kitap var bunlardan biri otizmli çocuklarda etkinlik çizelgelerinin kullanımı diye bir kitap. Diğeri de konuşma öğretimine dahi bir kitap. Bunun yanında” tohumotizm” vakfından ve tohumotizm portalından faydalanabilirler.

Soru 10) Aileler otizm ile ilgili en doğru bilgilere nerelerden ulaşabilirler?

Cevap 10) En doğru bilgi çocuk psikiyatrisinden alınabilir. Kurum olarak da bizden yani Rehberlik Araştırma Merkezinde bu konuda en doğru bilgiyi alabilirler. Özel eğitim alanında eğitim almış özel eğitim öğretmenlerinden bu anlamda eğitim alabilirler. Özel eğitim öğretmeni olan kurumlarda çalışan her eğitimciden faydalanabilirler.

Soru 1) Kendinizi kısaca tanıtır mısınız?

Cevap 1) İsmim Esra ER özel eğitim öğretmeniyim. Şuanda Edremit rehberlik araştırma merkezinde bölüm başkanı olarak görev yapıyorum. Daha önce 7 yıl özel eğitim okullarında görev yaptım.

Soru 2) Otizmin en dikkat çekici belirtileri nelerdir ?

Cevap 2)Göz teması kurmaması,  sonrasında tekrarlayan ve ilişkisiz ortamlarda sözcükler kullanması diyebiliriz.  Konuşmada gecikme, yaşıtlarına göre konuşma anlamında Otizm iletişim sorunu zaten,  oyuncaklarla oynama konusunda da oyuncakları kendi amacının dışında mesela yine bir araba verdiğinizde bunu sürme şeklinde değil de genelde arabayı ters çevirerek tekerlekleri çevirme şeklinde,  elindeki oyuncağı amacına uygun oynamadığım da bu belirtilerden şüphelenebiliriz. Aslında akranlarıyla oyun oynamadan problem yaşama diyebiliriz. Günlük yaşamdaki  rutinler deki değişiklikler de ya da ortamlardaki değişikleri kolay kabul edememe bunlara karşı tepki gösterme, herhangi bir değişik ortama girdiğinde bu tarz durumlar  aklıma gelen en belirgin özellikleridir.

Soru 3) Otizm tanısı en erken kaç yaşında konulabilir?

Cevap 3) Otizm tanısı ile ilgili olarak önceden okul yaşantısı 36 aydan itibaren şeklinde bir genel kanı vardı. Ama son dönemde ailelerin çok daha erken fark etmeleri sonucunda 18 ay daha net tanının konulabildiği yaşa kadar indi. Hatta bu 15 aydan itibaren eğer bilinçli bir aile iseniz bir uzmana danışmak gerekliliği duyuyorsanız; bu belirtileri çocuğunuza gözlemlediği iseniz 15 ayda da tanı konulmasını isteyebilirsiniz. Ama siz 18 ayı kullanabilirsiniz.

Soru 4) Kaç tür otizm vardır?

Cevap 4) Türkiye’de iki türlü tanılama var. Bir tıbbi tanılama bir de eğitsel tanılama. Tıbbi tanılama sağlık kuruluşları tarafından konulan bir tanı türü yani doktorlar ya da çocuk gelişimi uzmanları tarafından konulur. Bu tanımlar çeşitlenebiliyor otizm anlamında ama ilk koyan kurum Türkiye’de Rehberlik Araştırma merkezleri, türü olarak değil de eğitsel tanı anlamındaki çeşitliliğine baktığımız zaman 3 çeşit eğitsel tanı alabilen otizm türü var. Bu da hafif düzeyde otizm Spektrum bozukluğu, orta düzeyde otizm Spektrum bozukluğu ve ağır düzeyde otizm Spektrum bozukluğu .Aslında bu türlere ayırmamızın ya da tanılardaki çeşitliliği nerede kullanıyoruz; öğrencilerin Uygun eğitim ortamlarına yerleştirilmesinde. Aslında bu tanımlamanın başka bir alanda geçerliliği aslında yok. 

Soru 5) Çocuğunda otizm semptomları fark eden aileler nereye başvurmalı?

Cevap 5) Bu belirtileri gözlemledik ten sonrasında biraz önce bahsettiğimiz ne yapabilirler çocuk doktoru en başta zaten artık çocuk doktorları ailenin başvurusu olmadan bile ne yapıyorlar? Bununla ilgili olarak birkaç soruluk bir testleri var aileye ya da çocuğu gözlemleme anlamında eğer doktor fark ettiği ise hiçbir sorun yok ama eğer aile kendisi fark ettim çocuk doktoru ile özellikle çocuk psikiyatristi ile öncelikli olarak görüşmeleri uygun olacaktır.

Soru 6) Otizmli çocuğu olan aileler resmi kurumlardan nasıl faydalanabilirler? Resmi kurumlarda verilen eğitimin içeriği ve niteliği hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap 6)Kısaca bahsetmek gerekirse resmi kurumlardan derken eğer çocuğunuz tıbbi anlamda otizm tanımı aldıysa aile olarak ilk başvuracağımız yer eğitim öneriler bilmesi için Rehberlik Araştırma merkezleri .Rehberlik Araştırma merkezlerindeki uygun tanıyı aldıktan sonra uygun yönlendirme yapılacaktır .uygun yönlendirme derken tabii ki bu yaş okul kademesi şeklinde değişiklik gösteriyor okul öncesi dönemde önce ise erken çocukluk dediğimiz 0-36 aylık dönemde erken çocukluk eğitimine tabi tutuyorlar daha çok aile eğitimi üzerinde verilen bir çalışma bu. daha sonra da 36 aydan itibaren de her engel türünde olduğu gibi otizmde de artık zorunu özel eğitim hayatı başlamış oluyor çocuklarımız .bu çocuklarımız da Özel Eğitim Anaokulu özel eğitim anasınıfı otizme yönelik bu şeylerden yararlanıyorlar .Eğer hafif düzeyde otizm belirtileri gösteriyorsa okul öncesinde normal akranları ile birlikte kaynaştırma okul öncesi kaynaştırma eğitiminden yararlanıyorlar .bu aynı şekilde bütün kademelerde bu şekilde devam ediyor, ilkokula geçtikleri zamanda yine aynı şekilde nedir hafif düzeyde otizm Spektrum bozukluğu olan öğrencilerimiz kaynaştırma eğitimine tabi tutuluyorlar. orta ve ağır düzeyde olan öğrencilerimiz içinde ilkokul ortaokul ve lise kademelerinde açılmış olan Eğitim Uygulama okullarımız var. Ayriyeten de normal okullar açılmış özel eğitim sınıflarında yararlanıyor öğrencilerimiz.